Menu




Door op de illustraties en de rode woorden in de tekst te klikken, worden er pop-ups met vergrote foto's of verdere informatie geopend. De pop-ups worden weer gesloten door er op te klikken.

N.B. Als deze functie niet werkt, moet u waarschijnlijk voor deze site de pop-up-beveiliging uitschakelen.
Wanneer u gebruik maakt van Google Chrome kan het zijn dat er helemaal geen pop-ups verschijnen. U moet dan uw browser-instellingen wijzigen om de pop-ups te kunnen zien.








Wie zijn wij?


Fred van der Zwet
voormalig leraar basisonderwijs
& (amateur-)fotograaf
(voor een van zijn foto's klik hier)

Roel den Dulk
gepensioneerd loopbaanbegeleider / coach-trainer & tekstschrijver
(voor LinkedIn-profiel klik hier)











De opbouw van
HET KERSTDIORAMA




Met de opbouw zijn we samen 2 weken bezig. Het is steeds weer spannend als de 70 verhuisdozen met de voor ons zo bekende beeldjes van engelen, mensen en vele dieren, het mos, de huizen, tenten en hutjes, de 40 kisten zware stenen en de vele zakken zand, de bomen, struiken, plantjes, hekjes, vuurtjes en verdere attributen te voorschijn worden gehaald. Alles bij elkaar is het inmiddels ruim 30 m³ aan materiaal...



Toen we de opbouw nog thuis deden zorgden het ombouwen van onze tuinkamer tot HET KERSTDIORAMA ervoor dat ons huis behoorlijk op zijn kop stond. Van onder tot boven was het overal een grote puinhoop.



Al doen we de inrichting met z'n tweeën, voor de opbouw van het podium en de achterwand zijn we wel afhankelijk geworden van anderen, zoals hier op een foto uit 2012 van de opbouw in Oosterblokker: vrijwilligers maken het grote tableau gereed voor de inrichting van HET KERSTDIORAMA. We zijn de vrijwilligers en de soms ook ingehuurde podiumbouwers die al het voorbereidende werk doen erg dankbaar. Zonder hun inzet zouden we het diorama niet ergens een plaats kunnen geven.











De schaapskooi krijgt vorm


Door op de foto van de schaapskooi te klikken is te zien hoe de kale grondplaat op de plek waar de herders gaan komen langzamerhand wordt getransformeerd tot een schaapskooi met vele tientallen schapen.











En als HET KERSTDIORAMA dan klaar is…








Vier foto’s van de opbouw in het Heiligenbeeldenmuseum in Vorden in 2010-2011.













En we maken elk jaar wel weer wat nieuws...


In 2014 kwam er een wijk met kooplieden voor Nazareth bij, waarbij met behulp van spiegels extra diepte is gesuggereerd).



En ook maakten we in 2014 een aanlegsteiger met een vissersboot (een schaalmodel van de vissersboot uit het begin van de jaartelling die archeologen in Israël hebben opgegraven).



In 2015 werd Bethlehem uitgebreid met een paar prachtige huizen en een straatje met de herberg.











Een bezoek aan Napels, de bakermat van de Napolitaanse kerststal


In het voorjaar van 2015 keken we onze ogen uit in de vele kerststalwinkels en -ateliers in Napels. We hebben ons heel erg ingehouden, maar voor deze beeldjes zijn we toch bezweken:

Twee vrolijke vrienden.



Een mandenverkoper voor op de markt van Bethlehem.



Een gehandicapte bedelaar met zijn zoontje.











HET KERSTDIORAMA
bij avond













































































































































































































































































































































































Een deel van de opstelling van HET KERSTDIORAMA in Museumpark Heilig Landstichting Orientalis bij Nijmegen.

HET KERSTDIORAMA is eigendom geworden van Museumpark Heilig Landstichting Orientalis

2018

In 2018 besloten wij HET KERSTDIORAMA voor de laatste keer op te bouwen. De maanden van voorbereidingen, het jaarlijks verzorgen en versjouwen van bijna 35 m³ materiaal (16 volle rolcontainers), de jaarlijkse opbouw en inrichting waar we steeds samen zo’n 100 uur in twee weken mee bezig waren (grotendeels over het podium kruipend op onze knieën), het steeds lang van huis zijn, het werd ons allemaal wat te zwaar. Die laatste keer in de kerstperiode van 2018 werd HET KERSTDIORAMA door ons opgebouwd in het Binnenmuseum van MUSEUMPARK HEILIG LANDSTICHTING ORIENTALIS in Berg en Dal bij NIJMEGEN op een tableau van ca.110 m², in opnieuw een heel andere opstelling dan de voorgaande jaren en met een vorm die speelser was dan ooit tevoren. De expositie van HET KERSTDIORAMA was onderdeel van het FEEST VAN LICHT, de sfeervolle jaarlijkse kerstviering in Orientalis met veel verrassende onderdelen; een ruim twee weken durende happening voor jong en oud in de kerstvakantie!

Naar die expositie in Orientalis kwamen ruim 35.000 bezoekers kijken, een absoluut record! Door het unieke karakter van HET KERSTDIORAMA en dit enorme aantal enthousiaste bezoekers heeft Orientalis besloten HET KERSTDIORAMA middels crowdfunding van ons over te nemen. HET KERSTDIORAMA is daarmee onderdeel van de semi-permanente exposities van het museum geworden.

2019

Het museum heeft ons bij de overname gevraagd nog een periode aan Orientalis verbonden te blijven als adviseurs voor de opbouw en inrichting van HET KERSTDIORAMA, en wij hebben dat graag toegezegd. Om de nieuwe bouwers in te werken, zijn wij daarna ook in 2019 ruim twee weken op de knieën gegaan voor de inrichting van HET KERSTDIORAMA voor de kerstexpositie dat jaar. Ditmaal echt voor de laatste keer! En we schreven een omvangrijk draaiboek voor de bouwers van de toekomst. Daarna konden we “ons kind ” loslaten. En de expositie trok ook weer vele duizenden bezoekers.

2020

In 2020 bouwt MUSEUMPARK ORIENTALIS HET KERSTDIORAMA zonder onze hulp op. Maar door de corona-restricties kan dat helaas niet zo gebeuren als het museum zou willen. Er mogen nu eenmaal geen grote aantallen bezoekers tegelijk in het binnenmuseum verblijven. En er is zoveel bij het diorama te zien, dat bezoekers ook niet snel klaar zijn met kijken. Toch heeft Orientalis besloten het FEEST VAN LICHT wel door te laten gaan. Er is daarbij voor gekozen om de bezoekers de gelegenheid te geven zich meer te kunnen verspreiden. Enerzijds in de tijd gezien: de periode van de festiviteiten is verlengd van 2 naar 4 weken. En anderzijds door HET KERSTDIORAMA op te splitsen in een aantal delen die allemaal op een andere plek in het Museumpark worden geëxposeeerd. Een grote uitdaging, die de bezoekers zeker zal verrassen.



In 2019 verscheen een DVD over de opstelling van HET KERSTDIORAMA in Orientalis. 70 minuten kijken en luisteren naar alle taferelen in de opstelling en de achtergronden, symbolieken en verborgen volkswijsheden bij die taferelen. De DVD was een groot succes. Er is dus nog maar een kleine voorrad over. De prijs van de DVD was € 10,-, maar omdat de opstelling dit jaar anders is dan de afgelopen 2 jaar, hebben we besloten de exemplaren die er nog zijn te verkopen voor € 2,50 (+ € 2,50 verz.k.). Om hem te bestellen kunt u een bericht sturen naar roeldendulk@gmail.com



UITLEG BIJ ALLE TAFERELEN UIT HET DIORAMA (klik op de afbeelding) / ERKLÄRUNG ALLER SZENEN DES DIORAMAS (NIEDERLÄNDISCH & DEUTSCH) (auf das Bild klicken).

Over HET KERSTDIORAMA

Vanaf 1999 hebben wij in ons huis in het noorden van Friesland negen jaar lang in de kersttijd onze elk jaar omvangrijker wordende kerstgroep opgebouwd. Een paar honderd mens- en dierfiguren (schaal ca.1:11) kregen een plaats in een groot kerstdiorama, waarvoor wij elk jaar onze tuinkamer ontruimden. Om anderen ook te kunnen laten genieten van het tafereel, organiseerden we vele open-huisdagen, waar jaarlijks een paar honderd belangstellenden op afkwamen. De aanduiding van de opstelling werd door ons veranderd in HET KERSTDIORAMA, een benaming die inmiddels ook door anderen als aanduiding voor hun oopstelling wordtr gebruikt. Los van het feit dat een kerststal in dit niet-katholieke deel van ons land niet erg gebruikelijk is, is vooral de omvang van onze kerstgroep niet alledaags en dat betekende een jaarlijks groeiend aantal bezoekers, mede veroorzaakt door de vele media-aandacht die wij kregen, zowel in de regionale kranten en tijdschriften, als op de landelijke en regionale televisie en radio (zie de mediapagina van deze website).
De belangstelling werd op den duur echter zo groot, dat we in 2008 voor een andere opzet hebben gekozen. Sindsdien staat HET KERSTDIORAMA niet meer bij ons thuis opgesteld, maar wordt het steeds elders opgebouwd, op uitnodiging van een museum of andere expositieruimte. En de omvang is inmiddels uitgegroeid tot zo’n 1.800 mens- en dierfiguren.

Behalve om zijn omvang (het geheel heeft momenteel een oppervlakte van ruim 100 m² en een achterwand van meer dan 40 meter breed), wordt HET KERSTDIORAMA geroemd om zijn unieke opstelling met oog voor detail en met zijn vele verborgen oudchristelijke en voorchristelijke volkswijsheden en symbolieken (met bijbehorende uitleg) in de taferelen. En er zijn veel humoristische tafereeltjes in verwerkt, zoals de twee waterpijp rokende mannen hieronder.

Ook wij zelf hebben een plek in HET KERSTDIORAMA gekregen. Met behulp van een 3D-printer hebben wij onszelf laten vereeuwigen. Hier zitten we samen met Charles Dickens (ter gelegenheid van het 25e Dickens Festijn in Deventer) aan een pul bier bij de herberg in Bethlehem.

Achtergronden en ontstaan van de kerststal

Een kerstgroep of kerststal kan helpen om iets van de betekenis van het kerstgebeuren te begrijpen. De eerste stal werd in 1223 met dit doel neergezet door Franciscus van Assisi; nog heel bescheiden met alleen Jozef, Maria en Jezus en daarbij een os en een ezel. De mis was toen in het Latijn en het volk begreep daar uiteraard weinig van. De kerststal, maar later in de Middeleeuwen ook de kerstspelen op de dorpspleinen, zorgden er samen met de prachtige voorstellingen in de glas-in-loodramen en de vele schilderingen en uit hout gesneden beelden in de kerken, voor dat de mensen begrepen waar het over ging.
Vanuit deze traditie wordt ook jaarlijks HET KERSTDIORAMA opgebouwd. Daarbij is onze fascinatie voor de uitgebreide kerstgroepopstellingen compleet met dorpspleinen en allerlei taferelen uit het dagelijks leven van het gewone volk, die onder andere in Italië gewoon zijn, is HET KERSTDIORAMA goed te zien. We voelen ons altijd weer erg geïnspireerd door deze taferelen, waarbij de kerstgroepen uit Napels de grootste bekendheid genieten (de Napolitaanse kerststal is voor kenners en liefhebbers in ieder geval meer dan een begrip).

De basis voor HET KERSTDIORAMA wordt gevormd door de mooie kerstgroepen die wij elk afzonderlijk bezaten en die, toen we elkaar in 1997 leerden kennen, door ons zijn samengevoegd tot een geheel. Die nieuwe samenstelling is sindsdien elk jaar uitgebreid. De beeldjes zijn grotendeels afkomstig uit kerstgroepen uit Zuid-Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Italië en Spanje. De dieren zijn voor een deel afkomstig uit de betere speelgoedzaken. Veel figuren hebben een andere 'rol' gekregen dan zij in hun oorspronkelijke groep hadden. Het materiaal waarvan de beeldjes zijn gemaakt is heel divers: berkalith (kunsthars), papier-maché, terracotta, hout, gips, kunststof en marmoline (geperst marmergruis vermengd met kunsthars). Alle beeldjes zijn met de hand beschilderd.
In het diorama zijn, behalve de stal en het drukke marktplein van en de dieren rondom Bethlehem, ook de velden met het engelenkoor en de herders met hun schapen, de Wijzen uit het Oosten, Herodes en de volkstelling, een bos met houthakkers, een waterpartij met vissers, bergen met stropers en wilde dieren, een woestijn met nomaden, en een stukje Egypte te zien.

Achter dit geheel staat een op vinyl gedrukte achterwand van 125 cm hoog en totaal 40 meter breed. Hierop is een uit foto's en schilderingen door ons samengesteld landschap afgebeeld met o.a. velden, het dorpsleven, bergen, bossen, een woestijn etc:



De opbouw van HET KERSTDIORAMA in de afgelopen jaren

In 2008 was het de eerste keer dat HET KERSTDIORAMA niet bij ons thuis opgesteld stond. Die eerste keer buiten de deur was nog bescheiden door tafereeltjes uit het diorama in de vitrines van het BEZOEKERSCENTRUM TERPDORP HEGEBEINTUM bij ons in de buurt uit te stallen. Ondanks deze bescheiden opstelling kwamen al meteen die eerste keer "buiten de deur" honderden bezoekers op de expositie af. En die aantallen zijn elk jaar groter geworden.

De jaren daarna werd de opbouw sterk uitgebreid. En ook zijn we vanaf 2009 de naam HET KERSTDIORAMA officieel gaan gebruiken. Toen het kerstdiorama nog bij ons thuis stond, hanteerden we de naam KERSTSTAL IN FRIESLAND, een aanduiding die we weliswaar altijd op de achtergrond hebben laten bestaan, maar die naar buiten toe niet meer klopte en dus vervangen moest worden door HET KERSTDIORAMA.

In de kerstperioden van 2009 en 2010 en bijna het hele jaar 2011 kreeg HET KERSTDIORAMA een prominente plaats in het HEILIGENBEELDENMUSEUM in KRANENBURG bij Vorden (Gld) op een tableau van 40 m². Dat was 2,5 maal zo groot als bij ons thuis mogelijk was.

In de kerstperiode van 2012 werd HET KERSTDIORAMA opgebouwd in CULTUREEL CENTRUM PANCRATIUS in OOSTERBLOKKER bij Hoorn (Noord-Holland). Ook hier werd een tableau van ruim 40 m² ingericht.

HET KERSTDIORAMA in 2013 in Ootmarsum.

In de kersttijd van 2013 was HET KERSTDIORAMA te zien in het voormalige klooster van Ootmarsum in Twente. Hier waren wij door STICHTING LITOUWEN in OOTMARSUM uitgenodigd om HET KERSTDIORAMA als prominent onderdeel van hun jaarlijkse kerststallenexpositie 'KERST IN BEELDEN' op te bouwen. In de 4 weken dat de expositie te zien was hebben ruim 8.000 bezoekers het toen inmiddels 50 m² grote diorama met enthousiasme bekeken.

In de kersttijd van 2014 stond HET KERSTDIORAMA opgesteld in de Kanunnikenkerk van het schitterende KLOOSTERMUSEUM TER APEL. HET KERSTDIORAMA dat was opgebouwd op een podium van bijna 60 m² trok hier wederom zo'n 8.000 bezoekers. Zowel de regionale televisie uit Groningen, Drenthe en Duitsland, als radiozenders en dag- en weekbladen besteedden veel aandacht aan de expositie. En steeds waren de berichtgevingen, evenals de reacties van de duizenden bezoekers, enthousiast en vol verbazing. Naast de opstelling en inrichting droegen het educatieve programma en de verrassende uitleg die bij het geheel werd gegeven enorm bij aan het succes.

Bethlehem komt in zicht...

Reportage van GPTV, 8 december 2016.

In de kerstperiode van 2015 stond HET KERSTDIORAMA op uitnodiging van VVV Deventer in de schitterende BERGKERK in DEVENTER. Samen met een verbeelding van het kerstverhaal ‘Christmas Carol’ van Charles Dickens, vormde HET KERSTDIORAMA daar, ter gelegenheid van het 25e DICKENS FESTIJN de tentoonstelling ‘HET VERHAAL VAN KERST’.
De opstelling in DEVENTER was met zijn 65 m² uitgebreider dan alle voorgaande jaren. En er kwamen ruim 16.000 bezoekers op af. Voor deze expositie werd door VVV Deventer bij de publiciteit rondom HET KERSTDIORAMA de aanduiding DE GROOTSTE KERSTSTAL VAN EUROPA gebruikt. Dit impliceerde nogal wat, maar nadat wij onderzocht hebben of we in Europa grotere kerstgroepen konden vinden, hebben we geconstateerd dat er weliswaar in andere landen soms qua opprevlakte grotere opstellingen zijn, maar we zijn geen enkele te bezichtigen kerstgroep tegengekomen waarvan het aantal beeldjes zo groot is als bij HET KERSTDIORAMA. En dus hebben wij toen besloten de aanduiding DE GROOTSTE KERSTSTAL VAN EUROPA te handhaven als toevoeging bij de naam HET KERSTDIORAMA.


HET KERSTDIORAMA in Leeuwarden van boven en een rondwandeling eromheen.

In de kerstperiode van van 2016 was HET KERSTDIORAMA opgebouwd in het NATUURMUSEUM FRYSLÂN in LEEUWARDEN. In de ruim 4 weken dat het hier werd geëxposeerd bezochten meer dan 9.500 mensen het museum om HET KERSTDIORAMA te zien. De opstelling in Leeuwarden was zowel qua vorm, als qua inrichting helemaal nieuw. HET KERSTDIORAMA kreeg hier namelijk een overkapping en het stond midden in het atrium van het museum als een enorme kijkdoos met een oppervlakte van 100 m², waar het publiek helemaal omheen kon lopen om van alle kanten het leven in Bethelehem en omgeving te bekijken. Hiervoor hadden we veel nieuwe taferelen gemaakt o.a. door de talloze nieuwe beeldjes die het leven op de markt van Bethlehem, in de woestijn, op de velden en in de bergen nog mooier en spannender maakten dan het al was in de voorafgaande jaren. Zowel de landelijke als de regionale media en pers besteedden ook deze keer weer veel aandacht aan HET KERSTDIORAMA (zie de filmpjes en artikelen op de mediapagina van deze site).






De opbouw van HET KERSTDIORAMA in 2017 in ’s Hertogenbosch: een soort grote kijkdoos met twee lange zijden van elk 25 meter en twee korte zijden van elk 5,5 meter waar de bezoekers helemaal omheen konden lopen om er vanaf alle kanten in te kijken.

In de kersttijd van van 2017 werd HET KERSTDIORAMA geëxposeerd in de voormalige NIEUWE SINT-JACOBSKERK in DEN BOSCH waarin momenteel Het Jheronimus Bosch Art Center is gevestigd, een cultureel centrum met reproducties op ware grootte van al het werk van de schilder Jeroen Bosch als hommage aan deze kunstenaar uit Den Bosch. Mede door de vele oude volkswijsheden en symbolische betekenissen die in HET KERSTDIORAMA zijn verwerkt, paste de voorstelling uitstekend tussen het werk van Jeroen Bosch. Ook zijn werk wordt, evenals HET KERSTDIORAMA, gekenmerkt door een veelheid aan symbolieken en verborgen wijsheden. Naar de expositie kwamen bijna 7.500 bezoekers kijken. De opstelling in Den Bosch was evenals in 2016 in Leeuwarden ruimtelijk met een overkapping. Voor een filmpje lopend rondom HET KERSTDIORAMA in Den Bosch klik hier. Voor door SBS6 gemaakte beelden over HET KERSTDIORAMA in Den Bosch klik hier.

Voor meer filmpjes en artikelen zie ook de mediapagina van deze site.

"De hooiwagen" en "De landloper" ("De verloren zoon") van Jeroen Bosch kregen in Den Bosch een plaats in HET KERSTDIORAMA op het veld en in de stadspoort van Nazareth.

Grafische kerststallen

In 2019 verzorgden wij ook de expositie “KERST IN KARTON” in MUSEUMPARK ORIENTALIS. Behalve HET KERSTDIORAMA hebben wij namelijk de afgelopen 20 jaar ook nog een andere verzameling opgebouwd, namelijk grafische kerstgroepen en kerststallen. Dit zijn oude en nieuwe uitklapkaarten, pop-up boeken, kartonnen bouwplaten en coulissen-opstellingen van kerststallen. De oudste komt uit ca.1825 en de nieuwste verscheen dit jaar.

Deze unieke tentoonstelling (in een andere opstelling en met een deels andere selectie) “KERST IN KARTON” staat in het najaar en de kerstperiode van 2020 in MUSEUM DOKKUM in het noorden van Friesland. Voor ons een “thuiswedstrijd”. Deze expositie duurt van 10 oktober 2020 t/m 10 januari 2021.
Een kwart van de tentoongestelde exemplaren in Dokkum werd niet eerder elders door ons tentoongesteld.




Een kleine greep uit de vele geëxposeerde grafische stallen bij "Kerst in Karton".

Eerder exposeerden we drie keer een kleine selectie uit onze verzameling maar de expositie in 2019 in Orientalis en zeker die in 2020 in Dokkum mogen echt bijzonder genoemd worden (ongeveer een kwart van de in Dokkum geéxposeerde exemplaren werd nooit eerder tentoongesteld). Vanwege de kwetsbaarheid van deze verzameling, zal het ook niet zo veel vaker gebeuren dat de mooiste, verrassende en meest verrassende exemplaren uit onze verzameling ergens worden geéxposeerd.

De eerdere kleinere exposities van grafische kersstallen uit deze verzameling waren in 2018 in SINT-JANSMUSEUM DE BOUWLOODS in ’s HERTOGENBOSCH en ook in 2018 een ander deel in HET WITTE KERKJE in GROOTEGAST. In 2016 was een selectie te zien in MUSEUM DE SCHIERSTINS in VEENWOUDEN en in 2007 in het BEZOEKERSCENTRUM TERPDORP HEGEBEINTUM.